مرکز تصویربرداری نگاه رسا طب
سونوگرافی، رادیولوژی، سی‌تی‌ اسکن، OPG
هیستروگرافی در میدان خراسان تهران؛ آمادگی، زمان انجام و مراحل

هیستروگرافی در میدان خراسان تهران؛ آمادگی، زمان انجام و مراحل

تیم تولید محتوای ایران نوبت 1405/07/06

هیستروگرافی (هیستروسالپنگوگرافی) عکس‌برداری با اشعه ایکس و تزریق ماده حاجب به رحم است که شکل حفره رحم و باز بودن لوله‌های فالوپ را نشان می‌دهد.

در این صفحه توضیح می‌دهیم هیستروگرافی چیست، چه ارتباطی با عکس رنگی رحم (HSG) دارد و چه تفاوتی با سونوهیستروگرافی دارد.

چرا مرکز نگاه رسا طب بهترین مرکز برای هیستروگرافی است؟

چرا مرکز نگاه رسا طب بهترین مرکز برای هیستروگرافی است؟

انتخاب مرکز مناسب برای هیستروگرافی، تجربه شما را از لحظه رزرو نوبت تا دریافت گزارش آسان‌تر می‌کند. مرکز تصویربرداری نگاه رسا طب در میدان خراسان تهران با تکیه بر کادر مجرب و فضایی آرام، این بررسی را برای بانوان فراهم کرده است. مهم‌ترین مزایای این مرکز عبارت‌اند از:

  • ✓رضایت و اعتماد مراجعین: برخورد محترمانه کادر، حوصله در پاسخ به سؤالات و احترام به حریم شخصی بانوان باعث شده بسیاری از مراجعین این مرکز را به خانواده و آشنایان خود معرفی کنند.
  • ✓لوکیشن عالی و دسترسی راحت: موقعیت مرکز در میدان خراسان باعث شده دسترسی به آن با حمل‌ونقل عمومی یا خودروی شخصی ساده و سریع باشد.
  • ✓سالن انتظار تمیز و مدرن: سالن انتظار پاکیزه، مدرن و آرام، فضایی آسوده برای شما و همراهتان پیش و پس از انجام کار فراهم می‌کند.
  • ✓نوبت‌دهی سریع و پذیرش منظم: امکان رزرو تلفنی و آنلاین نوبت و نظم در پذیرش، زمان انتظار شما را در مرکز کوتاه‌تر می‌کند.
  • ✓رادیولوژیست‌های باتجربه: تصاویر توسط متخصصان رادیولوژی باتجربه بررسی و تفسیر می‌شود تا گزارشی دقیق و قابل اعتماد در اختیار پزشک شما قرار گیرد.
  • ✓تجهیزات پیشرفته تصویربرداری: استفاده از دستگاه‌های به‌روز رادیولوژی و فلوروسکوپی، ثبت تصاویر باکیفیت را ممکن می‌کند.
  • ✓تحویل منظم جواب و پوشش بیمه: زمان تحویل گزارش از ابتدا اعلام می‌شود و امکان استفاده از بیمه‌های طرف قرارداد وجود دارد.

برای رزرو نوبت هیستروگرافی و اطلاع از زمان تحویل گزارش و پوشش بیمه، با شماره ۰۲۱۳۳۱۲۰۴۷۱ تماس بگیرید یا از طریق دکمه دریافت نوبت در بالای سایت، نوبت آنلاین خود را ثبت کنید.

هیستروگرافی چیست؟

هیستروگرافی چیست؟

هیستروگرافی نوعی عکس‌برداری با اشعه ایکس است که در آن ماده حاجب (کنتراست) محلول در آب از راه دهانه رحم به داخل حفره رحم تزریق می‌شود و رادیولوژیست با کمک فلوروسکوپی (تصویربرداری زنده با اشعه ایکس) مسیر حرکت آن را دنبال می‌کند. ماده حاجب روی تصویر سفید دیده می‌شود و شکل داخلی رحم را به‌خوبی نمایان می‌کند.

در زبان رایج پزشکی ایران، هیستروگرافی معمولاً به همان هیستروسالپنگوگرافی گفته می‌شود که با نام «عکس رنگی رحم» یا HSG هم شناخته می‌شود؛ زیرا در عمل، ماده حاجب پس از پر کردن رحم وارد لوله‌های فالوپ می‌شود و اگر لوله‌ها باز باشند، از انتهای آن‌ها به داخل حفره شکم می‌ریزد و به‌تدریج جذب بدن می‌شود. به همین دلیل این بررسی هم وضعیت حفره رحم و هم باز یا بسته بودن لوله‌ها را نشان می‌دهد.

هیستروگرافی اغلب بخشی از بررسی‌های پایه ناباروری است و معمولاً با درخواست متخصص زنان یا ناباروری انجام می‌شود.

تفاوت هیستروگرافی با HSG و سونوهیستروگرافی

هیستروگرافی و هیستروسالپنگوگرافی (HSG) در کاربرد رایج اغلب برای یک آزمایش به کار می‌روند؛ اما سونوهیستروگرافی روش متفاوتی است که با سونوگرافی انجام می‌شود. آشنایی با این نام‌ها به شما کمک می‌کند درخواست پزشک را بهتر درک کنید:

  • ✓هیستروگرافی: از نظر لغوی یعنی تصویربرداری از حفره رحم («هیسترو» به معنی رحم). تمرکز اصلی آن روی اندازه، شکل و دیواره داخلی رحم است.
  • ✓هیستروسالپنگوگرافی (HSG): همان روش با اشعه ایکس و ماده حاجب است که علاوه بر رحم، لوله‌های فالوپ («سالپنکس») را هم بررسی می‌کند. چون در هیستروگرافی هم ماده حاجب معمولاً وارد لوله‌ها می‌شود، در عمل این دو نام برای یک آزمایش به کار می‌روند.
  • ✓سونوهیستروگرافی: در این روش به جای اشعه ایکس از سونوگرافی (معمولاً واژینال) استفاده می‌شود و سرم نمکی استریل به داخل رحم تزریق می‌شود. سونوهیستروگرافی اشعه ندارد و برای دیدن ضایعات داخل حفره رحم مانند پولیپ و فیبروم زیرمخاطی بسیار مفید است، اما برای بررسی باز بودن لوله‌ها، معمولاً هیستروگرافی ارزیابی روشن‌تری می‌دهد.
نکته: انتخاب بین این روش‌ها با پزشک معالج شماست. گاهی پزشک بسته به سؤال بالینی، پس از هیستروگرافی سونوگرافی یا هیستروسکوپی را هم برای تکمیل بررسی درخواست می‌کند.
تفاوت هیستروگرافی با HSG و سونوهیستروگرافی

هیستروگرافی برای چه کسانی انجام می‌شود؟

پزشک ممکن است در شرایط زیر هیستروگرافی را درخواست کند:

  • ✓بررسی علت ناباروری و تأخیر در بارداری، به‌ویژه برای ارزیابی باز بودن لوله‌های فالوپ
  • ✓بررسی سقط‌های مکرر و احتمال ناهنجاری‌های مادرزادی رحم مانند رحم سپتوم‌دار، دوشاخ یا تک‌شاخ
  • ✓شک به چسبندگی داخل رحم (سندرم آشرمن)، پولیپ یا فیبروم زیرمخاطی
  • ✓ارزیابی نتیجه جراحی‌های لوله‌ها، از جمله پس از باز کردن لوله‌های بسته‌شده
  • ✓تأیید بسته بودن کامل لوله‌ها پس از برخی روش‌های پیشگیری دائمی از بارداری
  • ✓برنامه‌ریزی پیش از روش‌های کمک‌باروری بنا به تشخیص پزشک
بهترین زمان انجام هیستروگرافی در سیکل قاعدگی

بهترین زمان انجام هیستروگرافی در سیکل قاعدگی

زمان انجام هیستروگرافی اهمیت زیادی دارد. این بررسی معمولاً در نیمه اول سیکل قاعدگی، یعنی پس از پایان کامل خونریزی قاعدگی و پیش از تخمک‌گذاری انجام می‌شود. در بسیاری از منابع، روزهای حدود هفتم تا دهم پس از شروع قاعدگی بهترین بازه معرفی شده است.

  • ✓کاهش احتمال بارداری: انجام آزمایش پیش از تخمک‌گذاری، احتمال وجود بارداری ناشناخته را به حداقل می‌رساند.
  • ✓تصاویر واضح‌تر: در این بازه، پوشش داخلی رحم نازک‌تر است و حفره رحم و لوله‌ها بهتر دیده می‌شوند.
  • ✓کاهش خطر عفونت: پس از قطع خونریزی، شرایط برای انجام یک بررسی تمیز و کم‌خطر مناسب‌تر است.
نکته: اگر سیکل نامنظم دارید، پیش از گرفتن نوبت با پزشک خود درباره روز مناسب مشورت کنید. بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند از شروع قاعدگی تا روز انجام هیستروگرافی از نزدیکی محافظت‌نشده خودداری کنید.

آمادگی هیستروگرافی

برای آمادگی هیستروگرافی معمولاً به ناشتایی نیاز نیست و می‌توانید به‌طور عادی غذا بخورید. نکات زیر را رعایت کنید:

  • ✓اعلام حساسیت: اگر سابقه حساسیت به ماده حاجب یددار یا واکنش به تزریق کنتراست دارید، حتماً پیش از نوبت به پزشک و پذیرش اطلاع دهید.
  • ✓احتمال بارداری: در صورت هرگونه احتمال بارداری اطلاع دهید؛ گاهی آزمایش بارداری پیش از انجام کار درخواست می‌شود.
  • ✓مسکن پیش از آزمایش: بسیاری از پزشکان مصرف یک مسکن معمولی حدود یک ساعت پیش از آزمایش را برای کاهش گرفتگی توصیه می‌کنند؛ نوع و مقدار آن را از پزشک خود بپرسید.
  • ✓آنتی‌بیوتیک فقط طبق نسخه: اگر پزشک برای شما آنتی‌بیوتیک تجویز کرده، دقیقاً طبق دستور مصرف کنید و خودسرانه دارو نخورید.
  • ✓مدارک لازم: برگه درخواست پزشک، کارت بیمه و نتایج سونوگرافی یا آزمایش‌های قبلی را همراه داشته باشید.
  • ✓اطلاع از علائم عفونت: اگر ترشح بدبو، درد لگن یا تب دارید یا عفونت مقاربتی درمان‌نشده دارید، آزمایش باید به تعویق بیفتد.
  • ✓همراه و نوار بهداشتی: داشتن همراه و یک نوار بهداشتی برای پس از آزمایش توصیه می‌شود.

مراحل انجام هیستروگرافی

هیستروگرافی یک روش سرپایی است و نیاز به بستری ندارد. مراحل آن معمولاً به این ترتیب است:

  • ۱پذیرش و توضیحات: پس از تکمیل مدارک، روند کار برای شما توضیح داده می‌شود و درباره سابقه حساسیت، بارداری و علائم عفونت سؤال می‌شود.
  • ۲آماده شدن: لباس مخصوص می‌پوشید و مانند معاینه زنان، به پشت روی تخت رادیولوژی دراز می‌کشید.
  • ۳قرار دادن اسپکولوم: اسپکولوم وارد واژن می‌شود تا دهانه رحم دیده شود و سپس دهانه رحم با محلول ضدعفونی تمیز می‌شود.
  • ۴قرار دادن کاتتر: یک لوله باریک (کاتتر یا کانولا) از دهانه رحم عبور داده می‌شود. در برخی روش‌ها یک بالون کوچک در انتهای کاتتر کمی باد می‌شود تا آن را ثابت نگه دارد.
  • ۵تزریق ماده حاجب و تصویربرداری: ماده حاجب به آرامی تزریق می‌شود و همزمان تصاویر فلوروسکوپی از پر شدن رحم و لوله‌ها و ریزش ماده حاجب به داخل شکم ثبت می‌شود. ممکن است از شما خواسته شود کمی جابه‌جا شوید.
  • ۶پایان کار: کاتتر و اسپکولوم خارج می‌شوند و پس از چند دقیقه استراحت می‌توانید مرکز را ترک کنید.
مراحل انجام هیستروگرافی

آیا هیستروگرافی درد دارد؟ عوارض احتمالی

درد هیستروگرافی در بیشتر خانم‌ها به شکل گرفتگی شبیه دل‌درد قاعدگی است که هنگام تزریق ماده حاجب احساس می‌شود و معمولاً کوتاه‌مدت است. گذاشتن اسپکولوم ممکن است کمی ناخوشایند باشد، مشابه معاینه پاپ اسمیر. اگر لوله‌ها بسته باشند، فشار ماده حاجب ممکن است گرفتگی بیشتری ایجاد کند.

پس از آزمایش، این موارد طبیعی و گذرا هستند:

  • ✓ترشح چسبناک واژینال به دلیل خروج ماده حاجب که ممکن است کمی خونی باشد
  • ✓لکه‌بینی یا خونریزی خفیف در یکی دو روز بعد
  • ✓گرفتگی خفیف شکم
  • ✓گاهی احساس سرگیجه، ضعف یا تهوع کوتاه‌مدت

عوارض جدی نادر هستند و شامل عفونت لگن یا رحم، واکنش حساسیتی به ماده حاجب و به‌ندرت آسیب به رحم می‌شوند. میزان اشعه در هیستروگرافی کم است و رادیولوژیست تلاش می‌کند زمان فلوروسکوپی را تا حد ممکن کوتاه نگه دارد.

هیستروگرافی چقدر طول می‌کشد؟

خود هیستروگرافی معمولاً کمتر از ۳۰ دقیقه طول می‌کشد و بخش تزریق ماده حاجب و تصویربرداری اغلب فقط چند دقیقه است. با احتساب پذیرش، آماده شدن و استراحت کوتاه پس از کار، بهتر است زمان بیشتری برای حضور در مرکز در نظر بگیرید. بیشتر خانم‌ها همان روز می‌توانند به فعالیت‌های روزمره خود برگردند.

تفسیر جواب هیستروگرافی

تفسیر جواب هیستروگرافی

تصاویر هیستروگرافی توسط رادیولوژیست بررسی می‌شود و گزارش آن برای پزشک معالج شما ارسال می‌شود. تفسیر نهایی و تصمیم درباره ادامه درمان با پزشک شماست.

  • ✓جواب طبیعی: حفره رحم شکل و اندازه طبیعی دارد، هر دو لوله با ماده حاجب پر می‌شوند و ماده حاجب آزادانه از انتهای لوله‌ها به داخل حفره شکم می‌ریزد.
  • ✓انسداد لوله: اگر ماده حاجب از یک یا هر دو لوله عبور نکند، گزارش انسداد ابتدای لوله یا انتهای آن را مشخص می‌کند. گاهی انقباض گذرای عضلات لوله (اسپاسم) شبیه انسداد دیده می‌شود و پزشک ممکن است بررسی تکمیلی بخواهد.
  • ✓هیدروسالپنکس: گشاد شدن انتهای لوله و جمع شدن ماده حاجب در آن که معمولاً نشانه انسداد انتهایی لوله است.
  • ✓نقص پرشدگی در حفره رحم: ممکن است نشانه پولیپ، فیبروم زیرمخاطی یا چسبندگی داخل رحم باشد و معمولاً با سونوگرافی یا هیستروسکوپی تکمیل می‌شود.
  • ✓ناهنجاری شکل رحم: مانند رحم سپتوم‌دار، دوشاخ یا تک‌شاخ که ممکن است برای افتراق دقیق‌تر، بررسی تکمیلی با سونوگرافی یا MRI لازم شود.

موارد منع انجام هیستروگرافی

در شرایط زیر هیستروگرافی انجام نمی‌شود یا باید به تعویق بیفتد:

  • ✓بارداری یا احتمال بارداری: به دلیل خطر برای بارداری و تماس با اشعه، آزمایش انجام نمی‌شود.
  • ✓عفونت فعال لگن یا دستگاه تناسلی: از جمله بیماری التهابی لگن (PID) یا عفونت مقاربتی درمان‌نشده؛ ابتدا باید عفونت درمان شود.
  • ✓حساسیت به ماده حاجب: در صورت سابقه حساسیت متوسط تا شدید به ماده حاجب یددار، پزشک باید درباره انجام آزمایش یا روش جایگزین تصمیم بگیرد.
  • ✓خونریزی فعال رحمی: در زمان قاعدگی یا خونریزی غیرطبیعی رحم، آزمایش به زمان دیگری موکول می‌شود.

مراقبت‌های پس از هیستروگرافی

  • ✓برای ترشحات پس از آزمایش از نوار بهداشتی استفاده کنید و از تامپون استفاده نکنید.
  • ✓در صورت نیاز می‌توانید طبق نظر پزشک از مسکن معمولی برای گرفتگی استفاده کنید.
  • ✓اگر آنتی‌بیوتیک برای شما تجویز شده، دوره آن را کامل کنید.
  • ✓درباره زمان از سرگیری نزدیکی، استخر و حمام وان، طبق توصیه پزشک خود عمل کنید.
  • ✓جواب هیستروگرافی را در اولین فرصت به پزشک معالج نشان دهید.
نکته: اگر پس از هیستروگرافی تب یا لرز، ترشح بدبو، درد یا گرفتگی شدید شکم، خونریزی شدید، استفراغ یا غش داشتید، فوراً با پزشک تماس بگیرید.

هزینه هیستروگرافی و پوشش بیمه

هزینه هیستروگرافی ثابت نیست و به عوامل مختلفی بستگی دارد. مبلغ نهایی بر اساس تعرفه مصوب سال، نوع ماده حاجب و لوازم مصرفی، و نوع بیمه پایه یا تکمیلی شما تعیین می‌شود.

  • ✓بیمه پایه و تکمیلی: میزان پوشش هیستروگرافی بسته به نوع بیمه پایه و قرارداد بیمه تکمیلی متفاوت است و ممکن است بخشی یا بیشتر هزینه را شامل شود.
  • ✓برگه درخواست پزشک: برای استفاده از بیمه، داشتن درخواست معتبر پزشک ضروری است.
  • ✓استعلام پیش از مراجعه: برای اطلاع از تعرفه روز و بیمه‌های طرف قرارداد، پیش از مراجعه با پذیرش مرکز تماس بگیرید.
هزینه هیستروگرافی و پوشش بیمه

منابع

مرکز تصویربرداری نگاه رسا طب - میدان خراسان